تبلیغات
شهر باغبانی - پرتوتابی
شهر باغبانی
`·.¸¸.·¯`··._.·`(horticulturecity)`·.¸¸.·¯`··._.·`

لینکدونی

آرشیو موضوعی

آرشیو

لینکستان

صفحات جانبی

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان : <1>
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

دیکشنری آنلاین

دیکشنری آنلاین





Powered by WebGozar

پرتوتابی

توان پرتو یونیزه کننده (یونیزان) برای از بین بردن میکروب ها پس از کشف اشعه ایکس و رادیو اکتیویته در سال های 1895 و 1896 شناخته شد. اصطلاح پرتو یونیزه کننده به کلیه اشعه هایی گفته می شود که در صورت برخورد با مواد، ذرات باردار الکتریکی (یون) تولید می نمایند.

تجارب اولیه نشان داد که پرتو یونیزه کننده باکتری ها را از بین می برد. پس از آن تلاشی جداگانه در جهت استفاده از این انرژی برای کنترل باکتری های فاسدکننده مواد غذایی صورت گرفت. کاربرد اشعه ایکس برای نگهداری مواد غذایی دراوایل دهه 1920 به ثبت رسید و پژوهش های اصلی در این زمینه در سالهای بعد آغاز گردید. استفاده از بعضی مواد غذایی پرتو دیده برای انسان در اواخر دهه 1950 مجاز شناخته شد. کشور شوروی در سال 1985 و کشور کانادا در سال 1960 استفاده از این روش را برای جلوگیری از جوانه زدن سیب زمینی مجاز اعلام نمودند.

فعالیت های انجام شده در زمینه پرتو دهی مواد غذایی نزدیک به 50 سال سابقه دارد. این بررسی ها زیر نظر آژانس بین المللی انرژی اتمی و تحت عنوان استفاده صلح آمیز از انرژی اتمی درکشورهای مختلف انجام می گیرد، پرتو دهی مواد غذایی با پرتو های یونیزه کننده می تواند با از بین بردن آفات و متوقف کردن فعالیت های بیو شیمیایی و کشتن پاتوژن ها، عمر نگهداری محصولات کشاورزی و دامی را افزایش دهد، بدون اینکه ترکیبات مضر رادیو اکتیویته القائی و کاهش ارزش غذایی در محصول به وجود آورد.

هم اکنون در بیش از 30 کشور جهان این روش به طور تجارتی و به شکل های گوناگون برای افزایش عمر نگهداری بیش از 50 محصول غذایی به کار می رود. معروف ترین این محصولات در درجه اول، سیب زمینی، پیاز، سیر، ادویه جات و در درجه دوم، غلات، آرد، میوه های تازه، و گوشت مرغ می باشد.

این روش در کشورهای در حال رشد قابلیت بیشتری برای کاهش ضایعات بعد از برداشت در محصولات کشاورزی و همچنین در کار صادرات سبزی ها و میو ه ها دارد. مهم ترین امتیاز این روش آن است که دمای محصول در طول پرتو دادن ناچیز است و بنابراین تغییرات نامطلوب در اثر حرارت به حداقل می رسد. پرتودهی مواد غذایی بعضی از مواد مغذی را از بین می برد، ولی تأثیر سوء آن بیشتر از سایر روش های فرآوری نیست.

 

کاربرد پرتو تابی

مطالعات وسیع انجام شده طی چهار دهه گذشته نشان می دهد که استفاده از پرتو یونیزه روشی مفید و ایمن برای فرآوری مواد غذایی و افزایش عمر پس از برداشت محصولات باغی می باشد. البته، ارزش بالقوه آن را فقط زمانی می توان مشخص کرد که این روش به صورت عملی و در سطوح تجارتی مورد استفاده قرار گیرد. لازم به ذکر است برای هر کاربرد پرتو دهی مواد غذایی یک مقدار کمینه ای وجود دارد که در مقادیر کمتر از آن تأثیر مورد نظر را ایجاد نخواهد کرد. البته، همه ی میوه ها و سبزیجات مقاومت کافی در برابر دزهای مورد نیاز برای اهداف ویژه را ندارند (جدول 10-9) .

پرتو تابی با دز 1000-250 گری می تواند باعث ایجاد آسیب هایی در این محصولات گردد. برخی از علائم تنش ناشی از پرتو تابی عبارتند از: تسریع پیری، از بین رفتن رنگ برگ های سبز، ریزش برگ ها و گلبرگ ها در سبزی های برگی و گل های بریده، تسریع نرم شدن میوه، رسیدن غیر یکنواخت میوه، و قهوه ای شدن بافت.

 

جدول 10-9: تحمل نسبی میوه ها و سبزی های تازه به پرتو تابی با دزهای پایین تر از 1000 گری

(100 کیلو راد) پرتو های یونیزان (kader، 2002)

 

حداقل اثرات مخرب

نتایج متناقض

اثرات کاملا مخرب

سیب

زردآلو

آووکادو

گیلاس و آلبالو

موز

کلم بروکلی

خرما

چریمویا

کلم گل

گوآوا

انجیر

خیار

انبه

گریپ فروت

انگور

خربزه

کامکوات

لوبیا سبز

شلیل

لیچی

سبزی های برگی

پاپایا

پرتقال

لیمو شیرین

هلو

پشن فروت

لیمو عمانی

تمشک

گلابی

زیتون

توت فرنگی

آناناس

فلفل

تاماریلو

آلو

ساپودیلا

گوجه فرنگی

تانجلو

کدو تابستانی

 

نارنگی

 

 

جدول 10-10 کاربرد های مختلف تابش با پرتو های یونیزه کننده و مقدار پرتو مورد نیاز برای هر یک را نشان می دهد. مهم ترین این کاربرد ها عبارتند از:

 

1-    جلو گیری از جوانه زدن

پرتو دهی با پرتو های یونیزه در مقادیر کم (حدود 5/0 تا 15/0 کیلو گری) از جوانه زنی محصولات غده ای و ریشه ای نظیر سیب زمینی، سیب زمینی شیرین، پیاز، سیر، موسیر، شاه بلوط و ریشه زنجبیل جلوگیری می کند. پرتو دهی برای سیب زمینی و پیاز تا اندازه ای برای سیر متداول و برای سایر سبزی های ریشه ای درحال بررسی است. مقدار پرتو مورد نیاز برای جلوگیری از جوانه زدن سیب زمینی و سیب زمینی شیرین 14/0 – 08/0 کیلو گری، زنجبیل 1/0 – 04/0 پیاز، سیر و موسیر 12/0- 03/0 و برای شاه بلوط 2/0 کیلو گری می باشد. مقدار دقیق پرتو مورد نیاز به رقم و سایر خصوصیات محصول بستگی دارد.

 

جدول 10-10: کاربردهای مختلف و میزان مورد نیاز پرتو دهی بر حسب کیلوگری (مجد واردکانی، 1382)

 

کاربرد

دز مورد نیاز

ماده غذایی

دز پایین (تا 1 کیلوگرمی)

15/0-50/0

 

جلوگیری از جوانه زنی

15/0- 05/0

سیر، ریشه زنجبیل، پیاز سیب زمینی

از بین بردن حشرات و انگل ها

5/0- 15/0

غلات، ماهی خشک، گوشت، میوه های تازه و خشک و حبوبات

تأخیز در عمل فیزیولوژیکی

(جلوگیری از بلوغ ورسیدن محصولات باغی در متوسط(1تا 10 کیلو گرمی)

0/1- 5/0

میوه ها و سبزی های تازه

افزایش عمر نگهداری

0/3-5/1

ماهی تازه، میوه تازه

از بین بردن پاتوژن ها و کنترل فساد

0/7-0/1

برنج تازه یا منجمد، گوشت، مرغ وماهی تازه یا منجمد

روش کمکی برای سایر روش های فرآوری

0/7-0/2

سبزی خشک(کاهش زمان پخت)، انگور (افزایش عصاره)

(بهبود شرایط فرآوری مواد غذایی)

 

(افزایش عصاره)، گوجه فرنگی، هویج(افزایش آبدهی)

دز بالا(10 ت ا50 کیلوگرمی)*

 

 

ضد عفونی کردن مواد غذایی

50-10

ادویه جات، آنزیم ها و صمغ طبیعی

استریل کردن صنعتی همراه با حرارت ملایم

50-30

تجهیزات بیمارستانی، گوشت، مرغ، ماهی، خوراک حیوانات آزمایشگاهی، بسته بندی

 

 

* فقط در موارد خاص مورد استفاده قرار می گیرد و کمیسیون تغذیه سازمان خواربار و کشاورزی

 (FAO) هنوز به کارگیری این مقادیر را توصیه نکرده است.

 

این روش برای جلوگیری از جوانه زدن سیب زمینی از سال 1973 به طور تجارتی در ژاپن رایج شده است. نگهداری این محصول در سردخانه از جوانه زدن و پوسیدگی غده ها جلوگیری می کند، اما باعث تجمع قند و شیرین شدن محصول می گردد و آن را برای فرآورده های سرخ کرده، مثل چیپس و خلاف (فرنچ فراری) نامناسب می سازد.

نگهداری در دمای بالاتر از 5 درجه، اشکا شیرین شدن را از بین می برد، اما جوانه زدن و سبز شدن سیب زمینی را تسریع می کند. تاباندن پرتوهای یونیزه کننده بر این محصول احتمالاً مولکول های

DNA را در سلول های رأس جوانه تجزیه می کند و از تقسیم سلولی و جوانه زدن جلوگیری می کند (شکل 10-24) .

با این روش، در اثر کنترل جوانه زنی، کاهش وزن محصول به حداقل می رسد و عمر نگهداری آن در دمای معمولی به یک تا یک سال و نیم افزایش می یابد. نگهداری محصول پرتو دیده نیازی به سرد خانه ندارد و از این رو، در هزینه نگهداری صرفه جویی می شود. تابش مواد خوراکی با پرتو یونیزه کننده اثر نامطلوبی بر مرغوبیت محصول نمی گذارد و عطر و طعم آن را تغییر نمی دهد.

کنترل جوانه زنی جو طی مالت سازی اهمیت اقتصادی قابل ملاحظه ای دارد. مقادیر5/0- 25/0 کیلو گری پرتو های یونیزان در جوهای خشک شده توسط هوا مانع از خروج جوانه و ریشه چه طی مالت سازی نمی شود، ولی رشد ریشه را به میزان قابل ملاحظه ای کند،  می سازد.

بدین طریق، مالتی با کیفیت بالا به دست خواهد آمد و میزان اتلاف دراثر رشد ریشه کاهش خواهد یافت از آنجایی که بر اثر پرتوتابی حداقل 7 ماه می ماند، می توان این عمل را قبل از قرار دادن جو در انبار انجام داد.این امر موجب کنترل آفات انباری نیز میشود.

منابع:

۱- فیزیولوژی و تکنولوژی پس از برداشت        مولفان : دکتر محمود اثنی عشری و مهندس محمد رضا زکایی خسرو شاهی

۲- تکنولوژی پس از برداشت                       ترجمه عزت اله عسکری

۳- فیزیولوژی پس از برداشت                      مولف : دکتر جلیلی مرندی

درباره وبلاگ

مدیر وبلاگ : مهدی اسماعیلی

آخرین پست ها

جستجو

نظرسنجی

  • ترجیح میدهید مطالب وبلاگ بیشتر به چه صورت ارائه شود ؟





نویسنده

مترجم سایت